Dzemat Braunau
Priča o Džemalu Zahiroviću Špajzeru, osuđenom ratnom zločincu za mučenje bošnjačkih logoraša u srpskom logoru Batković kod Bijeljine, danas prosjaka kojeg su u sarajevskom tramvaju prepoznale njegove žrtve, aktuelizirala je temu učešća Bošnjaka u Vojsci Republike Srpske (VRS) tokom agresije na RBiH 1992-1995. godine.
Predsjednik Skupštine
Zajedno sa Špajzerom nad bošnjačkim logorašima u Batkoviću iživljavali su se još Fikret Smajlovć Piklić iz Brezovog Polja kod Brčkog i bivši policajac Esad Bekrić Beretka. Piklića je 18. februara 2005. godine Kantonalni sud u Tuzli osudio na četiri godine i 10 mjeseci zatvora za mučenja, nečovječna postupanja i nanošenje velikih patnji civilnim zarobljenicima u Batkoviću.
Ismet Đuherić bio je prvi komandant jedinice VRS “Meša Selimović”, u čijem su sastavu bili uglavnom Bošnjaci s područja Bosanskog Broda i Dervente. Danas Đuherić sa suprugom Hanumicom živi u Sijekovcu kod Bosanskog Broda, a kao član Socijalističke partije RS Petra Dokića izabran je za predsjednika Skupštine općine Bosanski Brod.
Nusret Dizdarević iz Dervente naslijedio je Đuherića na mjestu komandanta jedinice “Meša Selimović”. Danas je član Dodikove stranke, smatra da je u Srebrenici počinjen genocid i ponosno ističe da mu je djed bio ugledni hodža, a sebe ne smatra izdajnikom.
Major Pašaga Halilović bio je komandant 3. semberske brigade VRS, sastavljene od nekoliko stotina Bošnjaka iz Bijeljine i Janje. Zamjenik mu je bio Mujica Jahić, a jedinica je uglavnom ratovala u Posavini. Pašaga je danas predsjednik Upravnog odbora bijeljinskog preduzeća “Duvan”.
Ekspert za proizvodnju eksplozivnih naprava Zijad Žigić Žiga iz Dobrinje kod Tuzle, zajedno s ratnim zločincima Francom Kosom, Draženom Erdemovićem i Markom Boškićem, iz 2. korpusa Armije RBiH 1993. je preko Majevice prebjegao u Bijeljinu, gdje će od 1994. činiti okosnicu tek formiranog 10. diverzantskog odreda Glavnog štaba VRS.
Od generala Mladića je za diverzantske zasluge lično dobio pištolj s posvetom. Trenutno živi u Bijeljini i koristi dokumente i na ime Živko Mičić. Hapšen je pa pušten zbog sumnje da je 11. avgusta 2006. podmetnuo eksploziv na mezar rahmetli Alije Izetbegovića, da je napravio eksplozivnu napravu od koje su 9. jula 1998. poginuli Vladimir Neretljak i Stojan Maksimović pri pokušaju atentata na Ljubišu Savića Mauzera u Bijeljini, te da je napravio napravu od koje je 30. januara 2008. ubijen Vlatko Mačar i još dvije osobe na Palama.
Golići, Krnjić, Lolić
Braća Izet i Himzo Golić spadaju među najcjenjenija imena Rogatičke brigade VRS. Izet Golić, prijeratni rukovodilac “Centrotransove” ispostave u Rogatici, i danas na glavi nosi šajkaču s kokardom. Tokom opsade Sarajeva, iz sela Petrovići podno Trebevića, nekoliko mjeseci je iz minobacača 120 mm gađao građane Sarajeva. Komandant Rogatičke brigade VRS, pukovnik Rajko Kušić, osim braće Golić, često spominje svoja ratna druženja i savjete koje je dobivao od generala Asima Hodžića.
– U rat se moralo ići ukoliko si želio ostati u Banjoj Luci – tvrdi Munir Krnjić, rodom iz Novog Šehera, koji se školovao u Banjoj Luci i tu i ostao kao pripadnik 1. krajiškog korpusa VRS.
I Senad Lolić je cijeli rat bio Mladićev vojnik.
– Rođeni sam Banjalučanin. Odrastao sam u jednom tipičnom muslimanskom dijelu grada, ali nikada se nisam osjećao nekim velikim muslimanom. Oženjen sam Srpkinjom, dijete nam je “mješanac” – kaže Lolić.
Hajrudina Mušanovića u Skender-Vakufu većina smatra srpskim junakom. Sud BiH je prvostepenom presudom 9. novembra 2012. osudio Jaska Gazdića, bivšeg pripadnika VRS iz Foče, na 17 godina zatvora zbog silovanja fočanskih Bošnjakinja. Pripadnik Interventne čete Semizovačkog bataljona VRS Safet Sejdić iz Semizovca bio je svjedok Haškog tužilaštva u procesu protiv Vojislava Šešelja.
Automehaničar iz Ilijaša Mujo Džafić sa sinom Kekom bio je pripadnik jedinice “Vasketovi četnici”, kojom je komandovao četnički vojvoda Vasilije Vidović Vaske iz Podlugova. Na spisku poginulih pripadnika Ilijaške brigade VRS nalazi se i ime Ahme Žigića. Zajedno sa srpskim vojnicima i ruskim dobrovoljcima na pravoslavnom groblju Donji Miljevići u Istočnom Sarajevu ukopan je Ragib Halilović, pripadnik 1. sarajevske brigade VRS.
I u Prijedoru je jedan broj Bošnjaka bio u redovima VRS. Faran Dženanović se prekrstio i sad nosi ime Dragan Miletić. Faranovog oca Vejsila, iako je bio odan srpskim vlastima, zajedno s nekoliko članova porodice ubile su srpske formacije, nekoliko dana nakon zločina nad Bošnjacima u Čarakovu i Zecovima u maju 1992. Faran je, unatoč tome, ostao Dragan. U logoru Keraterm Ismet Žerić je sa svojom braćom 1992. maltretirao bošnjačke logoraše. Osuđen je na sedam godina zatvora zbog ratnog zločina nad svojim sunarodnjacima.
Primjer Bosanskog Šamca
U muslimanskom mezarju u Bosanskom Šamcu dominira spomenik na kojem piše: “Džemal Avdić (1957-1994.), srpski vojnik. Spomenik podiže zahvalna otadžbina”. Bosanski Šamac je, inače, bio grad gdje se značajan broj Bošnjaka stavio u funkciju projekta velike Srbije.
Preživjeli šamački logoraši s velikom dozom prezira spominju imena Džemala Jasenice Andre, Avde Đuherića Coca, Fadila Topčagića Vojvode, Mersada i Ajdina Mešića, Nizama Ramusovića Tota, Nasera i Jusufa Sejdića, Jasmina Kapetanovića, Ferida Jusufovića, Pašage Tihića, Jasmina Vejsilovića, Sabrije Kabaklića, Smaila Tirića Buce…
(Dnevniavaz.ba)
